CHUYÊN ĐỀ CẤP THÀNH PHỐ “NÂNG CAO NĂNG LỰC TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ LỚP 5 NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC, PHẨM CHẤT CHO HỌC SINH”

Thực hiện kế hoạch số 391/KH-PGDĐT về KẾ HOẠCH Tổ chức sinh hoạt chuyên đề cấp Tiểu học năm học 2024-2025, sáng ngày 22/11/2024 trường Tiểu học Lộc Thanh 2 tổ chức Chuyên đề cấp thành phố ““Nâng cao năng lực tổ chức dạy học môn Lịch sử và Địa lí lớp 5 nhằm phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh”.

Chuyên đề nhằm hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018. Nâng cao chất lượng dạy – học môn Lịch sử và Địa lí lớp 5 thông qua việc nâng cao năng lực tổ chức dạy học của giáo viên. Giúp GV hiểu và phân tích được những điểm mới trong xây dựng chương trình môn học hình thành và phát triển năng lực cho học sinh; quan điểm dạy học tích hợp trong môn Lịch sử và Địa lí lớp 5. Tạo điều kiện để cán bộ quản lí, giáo viên được nghiên cứu, thảo luận, trao đổi chia sẻ, tháo gỡ khó khăn khi thực hiện chương trình, SGK; đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng, tổ chức hoạt động dạy học, đánh giá học sinh môn Lịch sử và Địa lí lớp 5.

Đến dự với chuyên đề, trường vinh dự tiếp đón thầy Lê Như Hải – Chuyên viên Phòng Giáo dục Thành phố Bảo Lộc cùng các thầy cô Ban giám hiệu, Khối trưởng, giáo viên khối lớp 5 của các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Bảo Lộc về dự giờ thăm trường.

Thực hiện chuyên đề cấp thành phố môn Lịch sử và Địa lí lớp 5, trường Tiểu học Lộc Thanh 2 đã xây dựng tiết học minh họa với bài Bài 9: Triều Lý và việc định đô ở Thăng Long (Tiết 1) (Sách Lịch sử và Địa lí 5 – Bộ sách Chân trời sáng tạo) do cô Lê Thảo Nhi khối 5 thực hiện.

Đối với nội dung chương trình môn Lịch sử – Địa lí lớp 5 – Bộ Chân trời sáng tạo: giáo viên phải nắm chắc mục tiêu yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực lịch sử và địa lí với các thành phần: nhận thức khoa học lịch sử và địa lí; tìm hiểu lịch sử và địa lí; vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học và phát triển các năng lực chung: tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo. Giúp học sinh khám phá thế giới tự nhiên và xã hội xung quanh để bồi dưỡng lòng tự hào dân tộc, tình yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước; ý thức bảo vệ thiên nhiên, giữ gìn và phát triển các giá trị văn hoá Việt Nam; tôn trọng sự khác biệt về văn hoá giữa các quốc gia và dân tộc, từ đó góp phần hình thành và phát triển các phẩm chất yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm.

Chương trình GDPT 2018 có tính mở. Vì thế, giáo viên có thể chủ động, linh hoạt các phương pháp dạy học sao cho phù hợp với đối tượng học sinh, thực hiện đúng với tinh thần mà Chương GDPT 2018 đề ra. Nên giáo viên có kế hoạch chuẩn bị và sử dụng đồ dùng dạy học như tranh ảnh, học liệu số, …. công cụ phục vụ tiết dạy hợp lí mang lại hiệu quả trong các hoạt động học tập. Ví dụ giáo viên sử dụng phương pháp dạy học phân hoá kết hợp chuyển đổi số để phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh. Cụ thể: Để giúp học sinh tìm hiểu về sự thành lập của Triều Lý và nêu nội dung, ý nghĩa của chiếu dời đô, ngoài việc sử dụng hệ thống câu hỏi gợi mở, giáo viên còn tổ chức cho học sinh thảo luận theo nhóm 6 đọc thông tin và tư liệu “Chiếu dời đô” để giải quyết 2 nhiệm vụ cần tìm hiểu. Phân hoá theo hình thức thực hiện, mặc dù các nhóm có cùng một nhiệm vụ, mỗi nhóm thực hiện nhiệm vụ của mình theo hình thức khác nhau:

Nhóm: Viết nội dung vào bảng nhóm: rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm và tổ chức thông tin.

Nhóm: Vẽ sơ đồ tư duy bằng phần mềm Mindmap: giúp phát triển kỹ năng tư duy hệ thống và sử dụng công nghệ số.

Nhóm: Nghiên cứu qua mạng Internet hay trang web chính thống: phát triển kỹ năng tìm kiếm và phân tích thông tin từ các nguồn trực tuyến.

Với cách tổ chức này, giáo viên không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về nội dung bài học mà còn phát triển nhiều kỹ năng quan trọng cho học sinh trong thời đại công nghệ số.

Sau khi học sinh đọc tư liệu “Chiếu dời đô”, giáo viên đã linh hoạt hướng dẫn học sinh khai thác thông tin tư liệu để từ đó giải quyết 2 nhiệm vụ cần tìm hiểu bằng thông qua hệ thống qua hỏi gợi mở. Giáo viên giới thiệu khái niệm “Chiếu”, và để học sinh tự liên hệ nêu được khái niệm “Chiếu dời đô”. Như vậy bằng việc sử dụng linh hoạt và hiệu quả phương pháp vấn đáp và  sử dụng tư liệu trong dạy học môn Lịch sử và Địa lí kết hợp với sự định hướng của giáo viên  đã giúp các em học sinh nắm được cơ bản nội dung của “Chiếu dời đô” trước khi chuyển qua bước học tập tiếp theo đó là thảo luận nhóm để giải quyết 2 nhiệm vụ học tập. Đi liền với các phương pháp đó thì môn Lịch sử – Địa lí còn gắn liền với các kĩ thuật dạy học tích cực như: kỹ thuật sơ đồ tư duy, kĩ thuật KWL, kĩ thuật nhóm, kĩ thuật mảnh ghép, kĩ thuật khăn trải bàn, kĩ thuật phòng tranh,…

 

Sau khi học sinh đã thực hiện nhiệm vụ sưu tầm tranh ảnh ở nhà theo yêu của giáo viên ở tiết trước và thảo luận, trưng bày sản phẩm học tập của nhóm mình. Giáo viên đã sử dụng kĩ thuật “phòng tranh” tổ chức cho học sinh di chuyển xung quanh lớp học tham quan phòng tranh.

a) Nhóm 1: Sưu tầm và tìm hiểu các tranh ảnh về kiến trúc mà vua Lý Thái Tổ cho xây dựng, đồng thời so sánh với các công trình ở Hoa Lư. Nhóm này giúp học sinh hiểu về sự liên kết văn hoá và kiến trúc giữa kinh đô cũ (Hoa Lư) và kinh đô mới (Thăng Long).

b) Nhóm 2: Tìm kiếm tranh ảnh về các công trình kiến trúc do triều đại nhà Lý xây dựng ở Thăng Long, giúp học sinh nhận diện và hiểu giá trị nghệ thuật, văn hoá của thời kỳ này.

c) Nhóm 3: Sưu tầm tranh ảnh về các cổ vật thời Lý, giúp học sinh khám phá thêm về đời sống vật chất và tinh thần trong thời kỳ này thông qua các hiện vật lịch sử.

d) Nhóm 4: Kể chuyện về vua Lý Thái Tổ, giúp học sinh nắm bắt thông tin về cuộc đời, công lao của vua và lý do cho việc dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long.

e) Nhóm 5: Tìm hiểu về các lễ hội kỷ niệm gợi nhớ về triều Lý, giúp học sinh hiểu được các giá trị văn hoá, truyền thống vẫn còn được gìn giữ đến ngày nay.

Trong quá trình “xem triển lãm”, mỗi học sinh dán sticker để đánh giá, lựa chọn sản phẩm của nhóm mình thích nhất. Như vậy, việc sử dụng kĩ thuật “phòng tranh” không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển nhiều kỹ năng quan trọng, tạo động lực học tập và tăng cường tương tác giữa các thành viên trong lớp. Qua đó, nâng cao hiệu quả dạy học, đặc biệt là trong các bài học mang tính sáng tạo và đòi hỏi sự hợp tác, như môn Lịch sử và Địa lí lớp 5.

Trong tiết dạy minh họa, giáo viên đã sử dụng phần mềm Plickers tổ chức trò chơi: “Khám phá triều Lý”. Học sinh sẽ sử dụng mã QR của mình trả lời các câu hỏi trắc nghiệm để củng cố, khắc sâu nội dung triều Lý dời đô về Thăng Long. Việc sử dụng phần mềm Plickers đã giúp học sinh có thêm trải nghiệm mới khi tham trò chơi trắc nghiệm và giúp giáo viên kiểm tra, đánh giá kết quả lựa chọn của học sinh một cách nhanh chóng, tiện lợi hơn so với cách quan sát bằng mắt thường như truyền thống. Chỉ cần giáo viên có điện thoại thông minh; lớp học có máy tính và 1 ti vi hoặc máy chiếu kết nối mạng Internet, mỗi học sinh được phát một thẻ in trên giấy. Sau mỗi câu hỏi, giáo viên quét mã, thống kê được số lượng học sinh lựa chọn đáp án.

Đánh giá thường xuyên và đánh giá định kì giúp giáo viên điều chỉnh, đổi mới hình thức tổ chức, phương pháp giáo dục trong quá trình dạy học, giáo dục; kịp thời phát hiện những cố gắng, tiến bộ của học sinh nhằm động viên, khích lệ và phát hiện những khó khăn chưa thể tự vượt qua của học sinh để hướng dẫn, giúp đỡ nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động học tập, rèn luyện của học sinh; góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục tiểu học.

Em Cao Cẩm Bình đại diện lớp 5A1 nhận món quà lưu niệm từ thầy Lê Như Hải – Chuyên viên Phòng Giáo dục Thành phố Bảo Lộc

Thầy Phạm Mạnh Ngọc – Phó Hiệu trưởng nhà trường thực hiện báo cáo chuyên đề sau tiết dạy minh họa

Qua các hoạt động và phương pháp giảng dạy của tiết dạy minh họa, trường Tiểu học Lộc Thanh 2 xin chân thành cảm ơn quý thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp đã dành thời gian theo dõi tiết dạy. Những nhận xét, góp ý của quý thầy cô tham dự là vô cùng quý báu và sẽ giúp nhà trường cũng như giáo viên của trường cải thiện kỹ năng giảng dạy, nâng cao chất lượng giáo dục trong tương lai.